Universal basic income as a tool to reduce poverty and inequality: Theoretical, economic, and empirical analysis

La renta básica universal como herramienta para reducir la pobreza y la desigualdad: Análisis teórico, económico y empírico

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Sebastián Cuevas Rodríguez
Abstract

This paper analyzes Universal Basic Income (UBI) as a potential response to current challenges such as poverty, inequality, and job insecurity. Using a qualitative and multidisciplinary approach, it explores the normative and philosophical foundations of UBI, its redistributive goals, financing methods, and the most common criticisms of its implementation. It also compares different proposals and examines the results of pilot experiments in countries like Finland, Iran, India, and Namibia. The analysis shows that although UBI has strong theoretical viability, it faces significant technical, fiscal, and ideological obstacles. Nevertheless, its flexibility, preventive nature, and potential to transform the welfare system make it an attractive policy in contexts of structural inequality and institutional distrust. The paper concludes that UBI could be an effective tool if implemented within a framework of integral and sustainable reforms.

Downloads

Download data is not yet available.

Publication Facts

Metric
This article
Other articles
Peer reviewers 
2
2.4

Reviewer profiles  N/A

Author statements

Author statements
This article
Other articles
Data availability 
N/A
16%
External funding 
No
32%
Competing interests 
N/A
11%
Metric
This journal
Other journals
Articles accepted 
40%
33%
Days to publication 
183
145

Indexed in

Editor & editorial board
profiles
Publisher 
Instituto de Estudios Democráticos

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Author Biography / See

Sebastián Cuevas Rodríguez, Independiente

Es un politólogo venezolano que vivió nueve años en Panamá antes de trasladarse a España, donde completó sus estudios de Grado en Ciencias Políticas en la Universidad de Salamanca, con especialización en Ciencias de Datos aplicadas a las Ciencias Sociales, combinando su formación en análisis político con herramientas cuantitativas y computacionales. Ha trabajado como investigador visitante en el Centro Internacional de Estudios Políticos y Sociales AIP-PANAMÁ (CIEPS), donde colaboró en proyectos vinculados a la opinión pública y la participación ciudadana, experiencia que reforzó su interés por el estudio empírico de la política y por el diseño de políticas públicas informadas por datos. Sus principales líneas de interés incluyen las políticas públicas, la opinión pública, el estudio de la vulnerabilidad social y el uso de métodos cuantitativos para comprender fenómenos políticos contemporáneos.

References

Ajuntament de Barcelona. (2019). Informe final del projecte pilot B-MINCOME: Combinació d’una renda municipal d’inclusió amb

polítiques actives d’inclusió en els barris del Besòs. https://ajuntament.barcelona.cat/dretssocials/sites/default/files/arxius-documents/InformeFinal_BMINCOME.pdf

Aguilera, A., & Barrera, M. G. R. (2016). Desempleo tecnológico: Una aproximación al caso latinoamericano. AD-minister, 29, 59–79. DOI: https://doi.org/10.17230/ad-minister.29.3

Arendt, H. (1958). The human condition. University of Chicago Press.

Autoridad Independiente de Responsabilidad Fiscal. (2023). Informe sobre el gasto público en políticas sociales. AIReF.

Banco Mundial. (2024). Índice de Gini – España. https://datos.bancomundial.org/indicador/SI.POV.GINI?end=2022&locations=ES&start=

Banco Mundial. (2025). PIB (US$ a precios actuales) [Conjunto de datos]. World Bank Open Data. https://datos.bancomundial.org/indicador/NY.GDP.MKTP.CD

Banco Mundial. (2025). Plataforma de Pobreza y Desigualdad [Conjunto de datos]. pip.worldbank.org

Basic Income Earth Network. (2021, septiembre 4). Philippe van Parijs sobre la historia de la renta básica [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=cXeWQ7siElU

Becker, G. S. (1993). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education (3rd ed.). University of Chicago Press. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226041223.001.0001 DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226041223.001.0001

BIG Coalition. (2009). Making the difference! The BIG in Namibia: Basic Income Grant pilot project assessment report. Basic Income Grant Coalition.

Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The second machine age: Work, progress, and prosperity in a time of brilliant technologies. W. W. Norton & Company.

Cassasas, D. (2020). Libertad incondicional: El derecho a la RBU. Ediciones Continente.

Cecchini, S., Villatoro, P., & Mancero, X. (2021). El impacto de las transferencias monetarias no contributivas sobre la pobreza en América Latina. CEPAL.

Chancel, L., Piketty, T., Saez, E., & Zucman, G. (2022). World Inequality Report 2022. World Inequality Lab. DOI: https://doi.org/10.4159/9780674276598

Colombino, U. (2019). Is unconditional basic income a viable alternative to other social welfare measures? IZA World of Labor, 460. https://doi.org/10.15185/izawol.460 DOI: https://doi.org/10.15185/izawol.460

Comisión Económica para América Latina y el Caribe. (2023). Panorama Fiscal de América Latina y el Caribe 2023: Los desafíos de la política fiscal en transición. Naciones Unidas. https://repositorio.cepal.org/server/api/core/bitstreams/f6ddba90-7f9f-4f5e-b449-6bca35613f92/content

De Wispelaere, J., Halmetoja, A., & Perkiö, J. (2021). The Finnish Basic Income Experiment: A policy review. Social Europe. https://www.

socialeurope.eu/wp-content/uploads/2021/05/SE-OP19-The-Finnish-Basic-Income-Experiment.pdf

Enami, A., & Lustig, N. (2018). Universal basic income in developing countries: Issues, options, and the way forward (CEQ Working Paper

No. 85). Tulane University. https://commitmentoequity.org/publications_files/CEQ_WP85_Enami_Lustig_February2018.pdf

Eurostat. (2024). Gini coefficient of equivalised disposable income – EUSILC survey. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ilc_di12/default/table

Federici, S. (2004). Caliban and the witch: Women, the body and primitive accumulation. Autonomedia.

Fraser, N. (1994). After the family wage: Gender equity and thewelfare state. Political Theory, 22(4), 591–618. https://doi.org/10.1177/0090591794022004004 DOI: https://doi.org/10.1177/0090591794022004003

Gentilini, U., Grosh, M., Rigolini, J., & Yemtsov, R. (2020). Exploringuniversal basic income: A guide to navigating concepts, evidence, and DOI: https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1458-7

practices. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1458-0

Goldsmith, S. (2012). The Alaska Permanent Fund Dividend: A case study in the direct distribution of resource rent. En K. Widerquist &

M. Howard (Eds.), Exporting the Alaska model. Palgrave Macmillan.

González Meyer, R. (2022). La RBU: Fundamentos, debates y posibilidades. Polis, 21(2), 123–144. DOI: https://doi.org/10.32735/S0718-6568/2022-N62-1738

Him Camaño, M. I., Miranda Escolar, B., Corrales Herrero, H., & Ogando Canabal, O. (2019). Evaluación de la gobernanza del programa Red de Oportunidades de Panamá: Logros alcanzados y retos pendientes. Estudios de Economía Aplicada, 37(1), 192–209. DOI: https://doi.org/10.25115/eea.v37i1.2580

Immervoll, H. (2017, junio 12). Basic income as a policy option: Can it add up? Taller sobre el Futuro de la Protección Social, OCDE.

https://web-archive.oecd.org/2017-06-26/444072-15_Immervoll_OECD_Basic_Income_Brief.pdf

Inglehart, R. (1997). Modernization and postmodernization: Cultural, economic, and political change in 43 societies. Princeton University DOI: https://doi.org/10.1515/9780691214429

Press.

Instituto de Estudios Económicos. (2024). Competitividad fiscal 2023. https://www.ieemadrid.es/sites/ceoe-iee/files/content/

file/2025/01/14/31/iee.-informes-abril-2024.-competitividad-fiscal-2023.pdf

Jones, D., & Marinescu, I. (2018). The labor market impacts of universal and permanent cash transfers: Evidence from the Alaska Permanent Fund. NBER Working Paper, 24312. https://doi.org/10.3386/w24312 DOI: https://doi.org/10.3386/w24312

Kangas, O. (2019). First results from the Finnish basic income experiment (ESPN Flash Report 2019/17). European Social Policy Network.

Karshenas, M., & Tabatabai, H. (2019). Universal basic income by default: Lessons from Iran’s “cash subsidy” programme. En M. Torry (Ed.), The Palgrave international handbook of basic income. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-23614-4_17

Martinelli, L. (2017). The fiscal and distributional implications of alternative universal basic income schemes in the UK. Institute for Policy Research, University of Bath. https://www.bath.ac.uk/publications/the-fiscal-and-distributional-implications-of-alternative-universal-basic-income-schemes-in-the-uk/

Martín, Q. (2023, junio 28). La RBU, ¿una opción viable? Red Renta Básica. https://www.redrentabasica.org/rb/la-renta-basica-universal-

una-opcion-viable/

Ministerio de Hacienda y Función Pública. (2024). Ejecución presupuestaria consolidada de las Administraciones Públicas – Gasto social 2023. https://www.hacienda.gob.es/

Ministerio de Inclusión, Seguridad Social y Migraciones. (2024). Análisis sobre la brecha de cobertura en la implantación del Ingreso Mínimo Vital (IMV). Gobierno de España.

Montagud Mayor, X. (2016). Las consecuencias de la burocratización en las organizaciones de servicios sociales. Comunitania, 11, 69–91.

https://doi.org/10.5944/comunitania.11.4 DOI: https://doi.org/10.5944/comunitania.11.4

Murray, C. (2006). In our hands: A plan to replace the welfare state. AEI Press.

Noguera, J. A. (2019). La RBU: Un estado de la cuestión (Documento de trabajo 6.1). Fundación FOESSA. https://www.foessa.es/main-files/uploads/sites/16/2019/05/6.1.pdf

OECD. (2021). Green budgeting and tax reform to support climate action. OECD Publishing.

Oxfam & Stockholm Environment Institute. (2020). Contributions to climate change by income groups (1990–2015).

Organización Internacional del Trabajo. (2024, marzo 6). 708 millones de mujeres no pueden participar en el mercado laboral debido a

responsabilidades de cuidados. https://www.ilo.org/es/resource/news/708-millones-de-mujeres-no-pueden-participar-en-el-mercado-

laboral-debido

Piketty, T. (2014). El capital en el siglo XXI. Fondo de Cultura Económica.

Raventós, D. (2012). ¿Qué es la Renta Básica? Preguntas (y respuestas) más frecuentes. El Viejo Topo.

Raventós, D. (2021). Renta básica: Una herramienta de futuro.

Roser, M., Rohenkohl, B., Arriagada, P., Hasell, J., Ritchie, H., & Ortiz-Ospina, E. (2023). Economic growth. Our World in Data.

https://ourworldindata.org/economic-growth

RTVE. (2023, octubre 24). El Ingreso Mínimo Vital presenta dificultades de acceso para muchos beneficiarios. https://www.rtve.es/play/videos/telediario-1/ingreso-minimo-vital-dificultades-para-pedirlo/6715310/

Salehi-Isfahani, D., & Mostafavi-Dehzooei, M. H. (2017). Cash transfers and labor supply: Evidence from a large-scale program in Iran. Journal of Development Economics, 126, 24–40. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2016.11.005 DOI: https://doi.org/10.2139/ssrn.2896702

Standing, G. (2013, octubre 25). India’s experiment in basic income grants. Global Dialogue, 3(5). https://globaldialogue.isa-sociology.

org/articles/indias-great-experiment-the-transformative-potential-of-basic-income-grants

Standing, G. (2017). Basic income: And how we can make it happen. Penguin.

Standing, G. (2022). The blue commons: Rescuing the economy of the sea. Pelican Books.

Tena Camporesi, A. (2020). La complejidad de una idea simple: La investigación sobre el ingreso básico universal en la actualidad. Revista Iztapalapa, 27(1), 111–132.

Tiebout, C. M. (1956). A pure theory of local expenditures. Journal of Political Economy, 64(5), 416–424. https://doi.org/10.1086/257839 DOI: https://doi.org/10.1086/257839

UNICEF India. (2014). Basic Income Pilot Project: Final Evaluation Report. SEWA Bharat.

Van Parijs, P., & Vanderborght, Y. (2017). Renta básica: Una propuesta radical para una sociedad libre y una economía sensata. Paidós.

Widerquist, K. (2013). Independence, propertylessness, and basic income: A theory of freedom as the power to say no. Palgrave Macmillan. DOI: https://doi.org/10.1057/9781137313096

World Bank. (2014). Social safety nets in Brazil: An evaluation of Bolsa Família. World Bank Publications.

World Bank. (2021). Financial Inclusion Global Findex Database. World Bank.

World Bank. (2022). Poverty and shared prosperity 2022: Correcting course. World Bank.

World Bank. (2025). GDP per capita – World Bank [Dataset]. Our World in Data. https://ourworldindata.org/grapher/gdp-per-capita-worldbank

Wright, E. O. (2010). Envisioning real utopias. Verso.

Zamorano, E. (2020, marzo 4). ¿La renta básica funciona? Estos son los países donde se ha probado (y sus resultados). El Confidencial.

https://www.elconfidencial.com/alma-corazon-vida/2020-03-04/renta-basica-social-alaska-finlandia-ingresos_2479827

Citations

Crossref

Scopus
Europe PMC
OJS System - Metabiblioteca |